>

บริการวิชาการ


งบประมาณปี 61

แบบเสนอโครงการ 1 คณะ 1 โมเดล

ประกอบการเสนอ โครงการ 1 คณะ 1 โมเดล

ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2561

ชื่อโครงการ
      โครงการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เสริมสร้างพลังครอบครัวและชุมชน ในการสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก และพัฒนาชุมชน เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต และเปลี่ยนแปลงสังคม และสังเคราะห์ ทัศนคติ ความรู้ความสามารถของนิสิตทันตแพทย์ ม.พะเยาชั้นปีที่ 4 เพื่อสนับสนุนโครงการ 1 คณะ 1 โมเดล คณะทันตแพทยศาสตร์ พื้นที่ หรือชุมชนเป้าหมาย: ชุมชน หมู่ 6 ตำบลแม่กา อำเภอเมืองจังหวัดพะเยา
ลักษณะโครงการวิจัย

บูรณาการกับการเรียนการสอน
     หลักสูตร ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต
1. รายวิชาส่งเสริมสุขภาพช่องปาก      421151 2 (1-0-2)
2. รายวิชาทันตกรรมครอบครัว            421350 1 (1-0-2)
3. รายวิชาปฏิบัติการทันตกรรมป้องกัน 421351 1 (0-3-0)
บูรณาการกับการบริการวิชาการ
     กิจกรรมเสริมสร้างทักษะการเป็นผู้อำนวยการเรียนรู้ “ครูเพื่อศิษย์” (Learning Facilitator) “ครูฟา”และครูพี่เลี้ยง (Mentor) แก่อาจารย์สังกัดคณะทันตแพทยศาสตร์และอาจารย์พิเศษของกระทรวงสาธารณสุขในพื้นที่จังหวัดพะเยา เพื่อเตรียมนิสิตให้ทำงานทันตกรรมครอบครัวอย่างมีประสิทธิภาพ
บูรณาการกับการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
     กิจกรรมสานสายใยรัก ครั้งที่ 1 ระหว่างครอบครัวนิสิต และชุมชนหมู่ที่ 6 กับนิสิตทันตแพทย์ มหาวิทยาลัยพะเยาแบบวัฒนธรรมล้านนา เพื่อเตรียมนิสิตให้มีคุณลักษณะของการเป็นทันตแพทย์ครอบครัวที่ดี ในแนววัฒนธรรมชุมชน

        องค์ประกอบในการจัดทำโครงการ
1. ผู้รับผิดชอบ

คณะผู้วิจัย

1. ศ.พิเศษ ดร.ทพญ.วิสาขะ ลิ่มวงศ์
2. รศ.ทพ.ดร.คมสรรพ์ บุญยสิงห์
3. ดร.ประพันธ์ เทียนวิหาร
4. อ.ทพ.อุทัยวรรณ กาญจนกามล
5. อ.ทพญ.ศันสณี รัชชกูล
6. อ.ทพ.เฉลิมชัย วุฒิพิทยามงคล
7. ผศ.ทพ.สัญญา เรืองสิทธิ์
8. นางสาววรินยุพา คงสนุ่น
บทบาทของนักวิจัย
สัดส่วนในการทำโครงการที่ทำโครงการ (%)

ที่ปรึกษาโครงการ 5
ที่ปรึกษาโครงการ 5
ที่ปรึกษาโครงการ 5
หัวหน้าโครงการ 30
รองหัวหน้าโครงการ 25
ผู้ดำเนินโครงการ 10
ผู้ดำเนินโครงการ 10
ดำเนินโครงการ 10

หน่วยงานหลัก
      1) คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
หน่วยงานสนับสนุน
1) เทศบาลตำบลแม่กา อ.เมือง จังหวัดพะเยา
2) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลแม่กา อ.เมือง จังหวัดพะเยา
3) โรงเรียน แม่กาโทกหวาก ตำบลแม่กา อ.เมือง จังหวัดพะเยา
      2. ประเภทการวิจัย
ประเภทการพัฒนาทดลอง (Experimental development)
      3. สาขาวิชาการและกลุ่มวิชาที่ทำโครงการวิจัย
สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์: ทันตแพทยศาสตร์
      4. คำสำคัญ (keywords) ของโครงการ
การเสริมสร้างพลังการมีส่วนร่วม การสร้างเสริมสุขภาพ คุณภาพชีวิต ทุนทางสังคม ผู้นำการเปลี่ยนแปลง สินทรัพย์ชุมชน สุขภาพช่องปาก สุนทรียปรัศนี
5. ความสำคัญและที่มาของปัญหาที่ดำเนินโครงการ
การพัฒนาชุมชนในอดีต มีการเข้าถึงชุมชนในเชิงลบ อาศัยแนวคิดในการพัฒนาชุมชนโดยใช้ความอ่อนแอของชุมชนเป็นฐาน(Weakness based community development) มีกระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมแบบจุดประกายจากภายนอก (Induced Participation) แม้จะพบว่าประชาชนและชุมชน มีความสามารถและศักยภาพที่แฝงเร้นอยู่ แต่ก็ยังไม่ได้มีการนำความสามารถนั้น มาใช้ในการพัฒนาชุมชนอย่างเต็มที่ทำให้ยังพบปัญหาที่ชุมชนสามารถแก้ไขได้ด้วยชุมชนเองอยู่ ดังนั้นเพื่อเป็นการสร้างแนวคิดและความสามารถในการเสริมสร้างพลังชุมชนและเปิดโอกาสให้ชุมชนสามารถสร้างความมั่นคงให้กับชุมชนได้ด้วยชุมชนเอง ให้สอดคล้องกับแนวคิดของการพัฒนาสุขภาพประชาชนในปัจจุบัน ที่ได้ปรับการดำเนินงานจากวิถีการให้บริการ (Service approach) มาเป็นวิถีการพัฒนา (Development approach) ให้ประชาชนพัฒนาตนเองในเรื่องการสร้างสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปาก มีการสร้างนวัตกรรมกระบวนการต่างๆที่จะทำให้ประชาชนและชุมชน มีความสามารถในการพัฒนาระบบสุขภาพชุมชนด้วยตนเองได้ตามความเหมาะสม โดยยึดหลักปรัชญาการเสริมสร้างพลังชุมชน ที่เริ่มจากความเชื่อที่ว่าการเปลี่ยนแปลงของชุมชนอย่างยั่งยืน ต้องมาจากภายในชุมชนเอง เน้นการนำขุมพลังและความสามารถของชุมชน มาให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชน โดยการสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงขึ้นภายในชุมชน ด้วยเหตุดังกล่าวในปีงบประมาณ พ.ศ.2560 คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา จึงได้ทำการวิจัยนำร่อง (Pilot Study Research) เพื่อเสริมสร้างพลังครอบครัวและชุมชนในพื้นที่ตำบลแม่กาซึ่งมหาวิทยาลัยพะเยาตั้งอยู่ ด้วยความเชื่อว่า การเรียนรู้ภายในชุมชนจะนำไปสู่การค้นพบศักยภาพของชุมชนเอง ค้นพบสินทรัพย์และปัญญาที่มีอยู่ในชุมชนจะทำให้ชุมชนมีความสามารถ ในการใช้จุดแข็งของชุมชนเป็นฐานในการพัฒนา และสร้างพลังการพัฒนาภายในชุมชนได้ด้วยตนเองและในปีงบประมาณ พ.ศ.2561คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยาจึงได้ออกแบบโครงการวิจัยอย่างมีส่วนร่วมปฏิบัติการ เสริมสร้างพลังครอบครัวและชุมชน ในการสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก และพัฒนาชุมชน เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต และเปลี่ยนแปลงสังคม เพื่อสนับสนุนโครงการ 1 คณะ 1 โมเดล คณะทันตแพทย ศาสตร์ในพื้นที่ ชุมชน หมู่ 6 ตำบลแม่กา อำเภอเมืองจังหวัดพะเยาต่อเนื่องจากโครงหารวิจัยนำร่อง (Pilot Study Research) เพื่อเสริมสร้างพลังครอบครัวและชุมชนในพื้นที่ตำบล แม่กาด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น
      6. วัตถุประสงค์ของโครงการ เพื่อ
6.1 ศึกษาแนวทางการเสริมสร้างพลังชุมชนเพื่อ การเสริมสร้างและพัฒนาความสามารถ (Capacity Building) ในการเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงสังคม (Social Change Leaders) ให้กับพหุภาคีงานวิจัยและในแต่ละครอบครัวและชุมชน
6.2 ศึกษาแนวทางในการพัฒนา ภาคประชาสังคมในพื้นที่ มีความสามารถแสดงบทบาทผู้นำการเปลี่ยนแปลงชุมชนในการสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก ครอบครัวและชุมชน ได้ อย่างมีประสิทธิภาพ
6.3 ศึกษาการบริหารจัดการและจัดกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก ป้องกันและควบคุมโรคทาง ทันตกรรม ให้สอดคล้องกับบริบทของครอบครัวและชุมชน และนำไปประยุกต์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างเป็นรูปธรรม
6.4 ศึกษาถ่ายทอดความรู้และทักษะที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างครอบครัวและชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
6.5 ศึกษาความคิดริเริ่มที่เป็นนวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพช่องปากตามความสามารถของชุมชนเอง
6.6 ศึกษาการสังเคราะห์ ทัศนคติ ความรู้ความสามารถของนิสิตทันตแพทย์ชั้นปีที่ 4 มหาวิทยาลัยพะเยา
      7. ขอบเขตของโครงการ
โครงการวิจัยอย่างมีส่วนร่วมปฏิบัติการ เสริมสร้างพลังครอบครัวและชุมชน ในการสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก และพัฒนาชุมชน เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต และเปลี่ยนแปลงสังคมมีความสอดคล้องกับ โครงการบริการวิชาการ ในปีงบประมาณ พ.ศ.2560 ชื่อโครงการเสริมสร้างความสามารถ ในการเป็นผู้นำการเปลี่ยน แปลงด้านการส่งเสริมสุขภาพช่องปากให้กับครอบครัวและชุมชนหมู่ 6 ตำบลแม่กา อำเภอเมือง พะเยาและบูรณาการกับโครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒน- ธรรม ชื่อโครงการสานสายใยรัก ระหว่าง ครอบครัวและชุมชน หมู่ที่ 6 กับ นิสิตทันตแพทย์ชั้นปีที่4 มหาวิทยาลัยพะเยา ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 กล่าวคือ เป็นการศึกษาวิจัยต่อเนื่องจากโครงการ วิจัยนำร่องในพื้นที่เดิมคือชุมชนหมู่ที่ 6 ซึ่งทางคณะมีเป้าหมายให้ประชาชนในพื้นที่ดังกล่าวมาเป็นญาติร่วมสัมพันธภาพกับนิสิตทันตแพทย์ มหาวิทยาลัยพะเยา ซึ่งได้รับการคาดหวังจากการจัดทำหลักสูตรทันตแพทยศาสตร์ว่า จะเป็นบัณฑิตทันตแพทย์ครอบครัวและชุมชนในอนาคต ให้มีปฏิสัมพันธ์ เป็นการสานสายใยรักครอบครัวโดย “สายใจ” นอกเหนือจากสัมพันธ์ครอบครัวโดย “สายเลือด” ของนิสิตเอง ซึ่งในปีงบประมาณ พ.ศ.2561 บูรณาการกับโครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ชื่อโครงการสานสายใยรัก ระหว่าง ครอบครัวและชุมชน หมู่ที่ 6 กับ นิสิตทันตแพทย์ มหาวิทยาลัยพะเยา ดังกล่าว คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาทยาลัยพะเยาจะจัดให้มีพิธีกรรมในแนววัฒนธรรมชุมชนแบบฉบับวัฒนธรรมล้านนา เพื่อสนับสนุนโครงการ 1 คณะ 1 โมเดล คณะทันตแพทยศาสตร์
      8. ทฤษฎี สมมุติฐานและกรอบแนวความคิดของโครงการ
การวิจัยโครงการนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่อาศัยกระบวนการการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นกลไกในการทำงานเพื่อหาแนวทางในการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของกลุ่มซึ่งผู้วิจัยได้ทำการศึกษาแนวคิดทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องดังต่อไปนี้
1) แนวคิดเรื่องการมีส่วนร่วมของประชาชน
2) แนวคิดทุนทางสังคม
3) แนวคิดและกระบวนการสุนทรียปรัศนี
4) แนวคิดในการใช้สินทรัพย์ของชุมชนเป็นฐานในการพัฒนา
5) แนวคิดเรื่องการเสริมสร้างพลังชุมชน
6) การประเมินผลอย่างมีส่วนร่วมเพื่อการเสริมสร้างพลัง
     9. ผลสำเร็จและความคุ้มค่าของโครงการที่คาดว่าจะได้รับ
1. ผู้นำชุมชนหมู่ 6 และพหุภาคีงานวิจัยจะมีความสามารถในการเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงสังคมในแต่ละครอบครัวและชุมชน
2. ภาคประชาสังคมในพื้นที่ หมู่ 6 สามารถแสดงบทบาทผู้นำการเปลี่ยนแปลงชุมชน (ผู้เอื้ออำนวยทีมงาน ผู้ก่อกระแส กลุ่มพลัง ผู้ประสานสัมพันธ์ และผู้เสริมสร้างพลังทีมงาน) ด้านการสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก ครอบครัวและชุมชน ได้ อย่างมีประสิทธิภาพ
3. จะมีการบริหารจัดการและจัดกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก ป้องกันและควบคุมโรคทาง ทันตกรรม ให้สอดคล้องกับบริบทของครอบครัวและชุมชน และนำไปประยุกต์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างเป็นรูปธรรม
4. จะมีการ ถ่ายทอดความรู้และทักษะที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างครอบครัวและชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
5. ประชาชนในครอบครัวและในชุมชนมีความคิดริเริ่มนวัตกรรมการส่งเสริมสุขภาพช่องปากตามความสามารถของชุมชนเอง
6. จะเป็นรูปธรรมของการสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนให้เกิดขึ้นอย่างแท้จริงโดยอาศัยกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบบสุนทรียปรัศนี (Appreciative Inquiry) และกระบวนการเสริมสร้างพลังชุมชน (Community Empowerment)
          • ความคุ้มค่าของโครงการที่คาดว่าจะได้รับ
     1. ผลประโยชน์ทางสังคมจากการดำเนินโครงการนี้โดยทางตรงที่มองเห็นได้ชัดเจนคือประชาชนในชุมชนหมู่ 6 ทั้งในครอบครัวและชุมชนจะมีความเข้มแข็งจากกระบวนการเสริมสร้างพลังครอบครัวและชุมชนที่ใช้ภูมิปัญญาของชุมชนเอง เป็นการเข้มแข็งจากภายในสู่ภายนอก(Strengthening from the inside out)
     2. ประชาชนนอกกลุ่มเป้าหมายนอกจากชุมชนหมู่6จะได้รับผลประโยชน์ทางสังคมจากการเห็นชุมชนหมู่6ที่เป็นต้นแบบในการพัฒนาสุขภาพช่องปากและคุณภาพชีวิตโดยอาศัยทุนทางสังคมและสินทรัพย์ของชุมชนเป็นฐานซึ่งขยายบริบทนำไปสู่การพัฒนาชุมชนในด้านอื่นเช่น สุขภาพ อนามัยและสิ่งแวดล้อมตลอดจนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมที่อาศัยขุดแข็งในการพัฒนา
     3. จะเป็นรูปธรรมในการพัฒนาสุขภาพโดยใช้รูปแบบ และมาตรการ “สร้างนำซ่อม”ที่คุ้มค่าใน เรื่องเวลาและเห็นคุณค่าของตัวเองที่ได้ลงมือทำนอกเหนือไปจากการรักษาพยาบาลโดยมืออาชีพเพียงอย่างเดียว
     4. ผลที่ได้จากการเรียนรู้ของนิสิตทันตแพทย์ต่อโครงการเสริมสร้างพลังครอบครัวและชุมชนจะก่อให้เกิดการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ทางการแพทย์และสาธารณสุขในด้านการเรียนรู้เรื่องการพัฒนาสุขภาพซึ่งเป็นการส่งเสริมสุขภาพแนวใหม่ขององค์การอนามัยโลกโดยอาศัยแนวคิดจากต้นธารแห่งสุขภาวะ(Salutogenesis) มากกว่า กำเนิดแห่งพยาธิหรือพยาธิกำเนิด(Pathogenesis) ดังที่วงการแพทย์และสาธารณสุขได้ใช้เป็นแนวคิดทางการศึกษาและพัฒนาสุขภาพมาช้านานในอดีต
     5. จะเป็นการบ่มเพาะและกล่อมเกลาจิตสำนึกของผู้ที่จะสำเร็จการศึกษาเป็นบัณฑิตทันตแพทย์ให้มีจิตสำนึกสาธารณะและให้บริการทันตกรรมด้วยจิตสำนึกแห่งความเป็นมนุษย์แทนที่จะเป็นเพียงกลไกทางชีวภาพที่มีความเป็นวัตถุนิยมสร้างภาระให้สังคมดังเช่นที่เป็นข่าวการฟ้องร้องจากผู้รับบริการอย่างดาษดื่นในปัจจุบัน

การติดต่อ

คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา 19 หมู่2 ต.แม่กา อ.เมือง จ.พะเยา 56000

โทร : 054-466666

Fax : 054-466726

เวลาทำการ : จันทร์-ศุกร์: 08:30 - 16:30(เว้นวันหยุดราชการ)

หมายเลขโทรศัพท์ภายใน

: หัวหน้าสำนักงาน 3432

: งานธุรการและงานบุคคล 3421

: งานวิชาการ 4774-4780

: งานกิจการนิสิต 3428

: งานวิจัย 3426

: งานการเงิน 3430

: งานพัสดุ 3429

: คลินิกปฏิบัติการทันตกรรม 4701